Tahtaya Vur Tahtaya – Ahşabın Özellikleri ve Türleri

Ahşap, bitki hücrelerinden oluşan ve lignin adında bir polimer bulunduran yapı malzemesidir. Aynı zamanda ABD ve hatta Kuzey Amerika genelinde en çok kullanılan yapı malzemesidir. Kolay ulaşılabilir, şekillenebilir, dayanıklılığı yüksek, özkütlesi az, yalıtkan, kimyasallara dirençli, ucuz, degrade görünüme sahip, yenilenebilir ve doğada çözünebilirdir.

Ahşap, Kuzey Amerika’da en çok kullanılan yapı malzemesidir.

Popüler olarak bilindiği üzere ağaçlar her yıl en dış dokusu olan kambiyum tabakasına yeni bir halka ekleyerek genişler. En içte kalan kısma “özodun” adı verilir. Tatlı ya da yumuşak özlü ahşaplar ve sert özlü ahşaplar olarak ikiye ayrılırlar. Tatlı özlü ahşaplarda “diri odun” da denen dış kısımda nem oranı %150’yi bulabilirken özodunda %60 civarıdır. Köknar, çam ve sedir buna örnektir. Sert özlü ahşaplarda ise bu oran her iki kısım için de %80’dir. Bu tür ağaçlar daha çok meşe, akçaağaç, kiraz, kestane, ceviz ve zeytin türleridir. Bu nem oranı ve dolayısıyla yoğunluk, yükün uygulandığı yönle birlikte, bir ahşabın mekanik dayanıklılığını belirleyen en önemli özelliktir. Ağacın enine kesik gövdesi nadiren kullanılır.

Kereste (yontulmuş odun) tek parça bir odunun kesilerek istenen şekle getirilmiş halidir. Kirişler, çıtalar ya da masalar buna örnek olarak verilebilir. İşlenmiş ürünlerin artıkları küçük tahta parçalarıdır (talaş). Bu parçalar daha sonra birleştirilerek pek çok yapı malzemesine dönüştürülür. Bunlar önce sıkıştırılarak levha haline getirilen ve sonra kat kat bindirilerek oluşturulan kontrplaklar olabileceği gibi suntalar, MDF ya da lamine ahşap olabilir. Kontrplaklar da kendi içerisinde paniforte, sandviç panel, yonga levha ve lif levha olarak ayrılabilir.

Reklamlar

Paniforte, iki ince ahşap levha arasında tuğla gibi dizilerek güçlü bir yapı oluşturan ahşaplardır. 7’den 40 mm’ye kadar olanlara çıta, 7 mm’den az olanlaraysa lamine denir. Suntalar, kurutulmuş bir tatlı özlü ahşabın yapışkanla püskürtülüp oda sıcaklığında basınca maruz kalmasıyla elde edilir. Neme dayanıklıdırlar ve bu nedenle banyo ve mutfakta kullanılırlar. MDF (Medium-density Fibreboard) kuru ya da yaş tekniklerle elde edilir.  Kuru üretimde yapı homojen görünür ve çok büyük kitlesel üretimlerde kullanılabilir.

Lamine ahşap ise biraz daha karmaşıktır. Ahşabın kendi özelliklerini değiştiren ve ekseni kesimlerden oluşan anizotropik bir malzemedir. Eğer ahşap panelleri paralel yapılandırılmışsa üzerinde çalışması kolay, dik yapılanmışsa zordur. Fiziksel nitelikleri çok iyidir ve akustik özellikle birlikte depreme dayanıklılık da gösterir. Çevre dostu olsa da, zorluğu, sürekli bakım istemesidir.

Ahşabın bozunum nedenleri biyolojik, fiziksel ya da kimyasal olabilir. Biyolojik bozunum ajanları genelede mantarlar ve böcekler, özellikle de termitlerdir. Yetişkin termitler ahşabı tüketirken, larvalar da dip kısımlarda tüneller oyar. Mantarlar, salgıları nedeniyle kimyasal bir aşınıma neden olabilir. Özellikle alkali çözeltiler ahşaba büyük zarar vermektedir. Fiziksel aşınım ise daha çok ışık, yağmur ve rüzgar gibi yalnızca yüzeysel aşınmaya yol açan bir fenomendir. Ancak yangın bunların kapsamında farklı bir yer tutar. Yanmaya başlayan bir ahşap, niteliğini uzun süre koruyabilecektir. Dış kısmı kömürleşip çatlamaya başladığında bir kalkan olarak, tampon haline gelen iç bölgenin yardımıyla ahşabı bütünüyle yanmaktan kurtarabilir. Ahşap, hafif asidik çözeltilere oldukça dirençlidir.

Oldukça değerli bir ağaç olan zeytin.

Düşük kalitede olan beyaz köknar daha çok ambalaj, kiriş, döşeme yapımında ve kuru ortamlarda kullanılır. Kırmızı köknar ise Kuzey Avrupa’da tipiktir ve yaşlandıkça soluk sarı bir renk alır. Daha dayanıklı bir türdür ve mobilyalar, çalgılar ve çerçevelerde kullanılır. Amerikan tipi Douglas köknarı oldukça rağbet görür çünkü üzerinde yuvarlak ahşap lekeler bulunmaz ve açık kızıl-kahve rengindedir.

Karaağaç sarımsı kahve ya da kırmızımsı sarı renktedir. Çok dayanıklı ve serttir. Tornacılığı kolaydır. araç gereç ve döşeme yapımında kullanılır. Abanoz, Batı Hint Adaları’ndan, Antiller’den ya da Afrika’dan gelir. Aromatik ve çok sağlamdır ve öylesine yoğundur ki suda batar. Oyma, kakma, torna işlerinde kullanılır. Müzik çalgıları ve prestijli mobilyalar da bir diğer kullanım alanıdır. Maun da Tropik Amerika’dan ya da Antiller’den gelir. Sert, çalışması kolay ve koyu kırmızı renklidir. Çok ince bir dokusu olduğundan parlatılabilir ve deforme olmaz. Mobilyalar için en sık kullanılan ağaçlardandır.

Reklamlar

Ceviz türünün genç ağacı açık, yaşlı ağacı koyu kahve rengindedir ve sert bir ağaçtır. Atmosferik koşullar ve böceklere karşı çok hassastır. Oymaya elverişliliği nedeniyle mobilya, çerçeve ve obje yapımında kullanılır. Zeytin ise koyu dokulu sarı bir ağaçtır. Aromatik ve homojen bir yapıdadır. Üzerinde çok iyi çalışılabilir. Oyma-kakma işlemlerinde, döşemelerde, mobilyalarda kullanılır.