Son Soluğunu Verirken – Sanatta ve Tarihte “Ölüm Dansı” Örneklemesi

Ölüm Dansı (Danse Macabre), ölümün evrenselliğini anlatma amacıyla ortaya çıkmış olan sanatsal bir örneklemedir. Yaşayanların statüsü ne olursa olsun hepsi Ölüm Dansı’yla bir araya gelirler. Bu örneklemede ölüler, dansa eşlik etmek üzere çağırılır. Çağırma işlemini gerçekleştirenler çoğunlukla bir rahip, imparator, kral, çocuk, işçidir. İnsanlara yaşamın kırılganlığını anımsatmak üzere üretilmiş bir düşüncedir.[1] İskeletler yaşayanlara mezara giden dansta da eşlik eder. Hiçbir sosyal sınıf gözetmeksizin herkesin katıldığı bu kutlamada ölüm kimseyi teğet geçmez.[2]

Bilinen ilk ilişkili görsel Paris’teki Kutsal Masumlar Mezarlığı’nın güney duvarında bulunmuştur ve 1424 yılı civarında yapıldığı tahmin edilir. Bu resimde ölü bir kral taç giymektedir. O dönemde Fransa’nın bir kralı bulunmadığı için politik bir mesaj içermektedir.[3]

Tallin’deki bir kilise duvarından Surmatants.

Ana pazarların yakınına konuşlanmış olan mezarlık aslında bugün alıştıklarımız gibi sessiz bir yas yeri değildi. Aksine halka açıktı ve toplanmalarla birlikte kutlamalar da burada, farklı insan gruplarıyla iç içe yapılmaktaydı. Görünen o ki bu kutlama ve mezarlar arasında ziyaretçiler yaklaşan sonlarının farkındaydı. Öte yandan satirik bir yorum olarak ölülerin, yaşayanların bu dünyevi zevkleriyle dalga geçmek amaçlı onlara katıldığı çünkü bunun ebediyen sürmeyeceğini çok iyi bildikleri de düşünülmektedir.

1400’lerde bu örneklemelerde bir patlama yaşanmıştır. Fransa’dan saçılan akım İngiltere’yi, Almanya’yı, İsviçre’yi ve İtalya’yla Doğu Avrupa’nın bazı bölgelerini etkilemiştir. Birkaç fresk ya da duvar resmi günümüze ulaşmış olsa da çoğu eser kaybolmuştur ve yalnızca arşiv kaynakları ya da bazı karalamalardan haklarında bilgi sahibi olabiliyoruz.

Michael Wolgemut, 1493.

Bu dönemden yüzyıllar sonra 1929’da Disney şirketi tarafından çizilen ve örneklemenin kendi tarzındaki sunumu olan “İskelet Dansı” ise, iskeletlerin mezarlarından kalkarak dans performansı sergiledikleri kısa bir animasyondur. Bu sırada kendi kemiklerinden yapılan çalgılar çaldıkları göze çarpar. Animasyonda insan çizilmemiştir ve iskeletler eski Ölüm Dansı örneklemelerine pek benzememektedir. Kara kedi, baykuş, yarasa ve mezar taşı gibi daha “Cadılar Bayramı” temalı elementler de bulunur.[2]

Kaynakça:
1. New Advent.
2. Atlas Obscura.
3. Oosterwijk (2008).

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.