Veba Zamanlarında Aşk – Venedik Karnavalı’nın Bin Yüzü

İtalya’nın dünyaca ünlü festivali Venedik Karnavalı, göz kamaştıran maskeleri nedeniyle ilgi uyandırıyor. Her yıl bahar aylarında başlayan ve Paskalya’ya 40 gün kala biten bu festivalde balo düşlerinizi gizli bir kimlikle yaşarsınız. Efsaneye göre karnaval, Venedik Cumhuriyeti’nin zaferini izleyen 1162 yılında başlar ve Rönesans’ta resmiyet kazanır.[1] 17. yüzyılda ise bu karnaval Venedik’in dünyaca ünlü olmasını sağlayacaktır.

Venedik maskeleri.

Zevk vermekle birlikte Venedikliler’in geçmiş ve gelecek ızdırabını da temsil eden festival önce Kutsal Roma İmparatoru, daha sonra da Avusturya tarafından yasaklanır ve maske kullanımı suç ilan edilir. 1792 yılında Venedik Karnavalı neredeyse tamamen yok olur. “Neredeyse” tabirinin sebebi ise 19. yüzyılda yine ara sıra düzenlenmiş olmasıdır.[2]

Bazı dini gruplar, festival sırasında katılımcıları örgütüne davet ediyor.

Uzun süren hasretin ardından 1979 yılında hükumet tarafından geri getirilir.[3] Maskelerdeki gelişen üretim teknolojileri üniversite öğrencilerini turistik amaçlı maske satışına teşvik eder. Günümüzde karnaval yılda 3.000.000 ziyaretçi almaktadır.

Turist sayısına kıyasla küçük bir şehir olan Venedik’te çok az yere gitmeyi sağlayan toplu taşıma pahalıdır.

Bu karnaval maskelerinin tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte bazı akademisyenlerin tahminlerinden yola çıkarak derlenmiş bilgilere sahibiz. Genel kanı bunun hiyerarşik düzene karşı durmanın ve kostümle maske ardında herkesin eşit olduğunu gösterme çabasının ürünü olduğudur. Aristokrat bir ailenin kızı olduğunuzu kimse anlamadan yoksul aşkınızla zaman geçirebilirdiniz.

Arlekin desenli bir kostüm taşıyıcısı, geleneksel bauta maskesi takmış olan kavalyesiyle.

Zamanla bu kimlik gizliliği hükumeti rahatsız etmiş olmalı ki bazı kanunlar çıkarılmış. O yıllarda genç erkekler tarafından arkadaşlarının ya da sevgililerinin üzerine fırlatılan yumurtalar kayda geçmiştir. Bu yumurtalara “ovi odoriferi” (kokutan yumurtalar) denirdi ve aslında içi boşaltılıp gül suyu gibi güzel kokularla doldurulmuş yumurta kabuklarından ibarettiler.[4]

Karnavalın en ikonik ögelerinden biri de veba doktoru maskesi.

Büyük olasılıkla bazen içini mürekkep ya da diğer zararlı maddelerle dolduran insanlar da olabildiğinden maske giyenlerin kokulu yumurta fırlatması yasaklanmıştır.[5] Ayrıca maske kullananların kumar oynamasına da izin verilmemekteydi ancak karnaval zamanında bu kurallar hayli esnek tutulmuştur. Kurallar da zaten maskeyle birlikte yüz boyama ve takma bıyık/sakal gibi tanınmaz hale getiren her şeyi kapsamaktaydı.

Venedik maskeleri deriden, porselenden ya da geleneksel Venedik cam işçiliğinden yapılabilir. Bugün ise maskeler genelde tutkal ve altın yaprağı gibi daha radikal malzemelerle üretilir ve elle boyanmış doğal tüyler ya da yarıdeğerli taşlarla süslenebilir. Bu işlem genel düşünüldüğünde onları pahalı hale getirir. Çok daha ucuza üretim yapan Amerikan firmaları ise geleneksel Venedik maske üretim sanatını tehdit etmektedir. Karnaval zamanlarında en çok göze çarpanlar tabi ki bu geleneksel teknikle üretilenlerdir.

Gün batarken Venedik’te.

Bu maskelerden belki de en enteresanı “moretta” adını taşıyandır. “Servetta muta” (sessiz hizmetkar) olarak da adlandırılan bu maske tamamen kara renktedir ve göz deliklerinden başka bir açıklığı bulunmamaktadır. Diğer maskelerden farklı olarak iç tarafındaki bir çıkıntı ısırılarak yüze sabitlenir. Böylece maskeyi takan kişi konuşamaz. Fransa’da icat edilen bu maske 1760’larda terk edilmiştir.

Kaynakça:
1. Danilo Reato (1998), Storia del Carnivale di Venezia.
2. Gilles Bertrand (2013), Histoire du Carnival de Venise, sf: 237-310.
3. Alessandro Brassanello (2010), Il Carnivale in Èta Moderna: 30 Anni di Carnivale a Venezia.
4. James H. Johnson (2011), Venice Incognito: Masks in the Serene Republic, sf: 54.
5. Peter Burke (2005), The Historical Anthropology of Early Modern Italy: Essays on Perception and Communication, sf: 186.


Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.